over de website
Hoe ontstond deze website over astrobiologie in het Zonnestelsel? Waarom?
Wat is het doel? Wie zit erachter?
Wat bedoelen we met Astrobiologie?
Astrobiologie = Aardse biologie + exobiologie.
In feite besturdeert astrobiologie per definitie alle leven in het heelal, zowel op als buiten de Aarde. Helaas hebben we tot hiertoe nog nooit buitenaards leven ontdekt. Dat betekent natuurlijk niet dat dit niet bestaat. Hoewel elke planeet in ons Zonnestelsel al bezocht is door onbemande ruimtesondes, is het onderzoek ter plaatse (in situ) nog jong. Persoonlijk denk ik dat de kans groot is dat we het eerste buitenaards leven zullen vinden in de 21ste eeuw. Maar niemand kan dit met zekerheid zeggen.
Omdat buitenaards leven tot hiertoe niet bekend is, moeten astrobiologen zich redden met een combinatie van vele disciplines die bijdragen aan steeds verdergaand inzicht in hun studiegebied: aardse biologie en biochemie, microbiologie, planeetkunde, geologie, paleontologie, astronomie, enzovoort. Niemand is professioneel specialist in al deze disciplines tegelijk, en daarom noemen onderzoekers zichzelf eerder bioloog, geoloog, astronoom, … en niet zozeer ‘astrobioloog’.
Zelf ben ik wetenschapscommunicator en -educator en geen onderzoeker. In die rol kan ik de meest relevante bijdragen selecteren uit de deeldisciplines, om zo een goed mogelijk beeld te geven van astrobiologie.
jamaar, er staat niets op deze site over exoplaneten
Dat klopt. Exoplaneten zijn superbelangrijk in de astrobiologie, en we hebben er ondertussen al duizenden gedetecteerd in de diepe ruimte. Toch voeg ik dit onderwerp niet toe aan deze website. Het is een selectieve keuze om meer diepgang te bereiken over de zoektocht naar leven binnen het Zonnestelsel. Dit gebied is in onze tijd namelijk bereikbaar voor ruimtesondes, en dus is in situ onderzoek mogelijk. De dichtste exoplaneten staan zo ver van ons, dat we in de komende decennia nog moeten tevreden zijn met erg beperkte kennis erover, die ook nooit ter plaatse kan verzameld worden. Ik heb gekozen om mij bezig te houden met beter bereikbare objecten, omdat dit concreter is en minder speculatie vereist. Het is een persoonlijke voorkeur.
Hoe en waarom ontstond deze website?
Sinds 2019 geef ik jaarlijks een cursus ‘Astrobiologie in het Zonnestelsel’ voor de UGent Volkssterrenwacht Armand Pien (zie verder). De cursisten krijgen de presentaties die ik gebruik, maar er is natuurlijk vraag naar een uitgeschreven versie. Dat krijg ik niet op enkele weken voor elkaar. Daarom besloot ik om dat online geleidelijk op te bouwen.
Onze sterrenwacht neemt een actieve rol op als wetenschapscommunicator in de Vlaamse gemeenschap. Het brede publiek, studenten, leraren, journalisten en media-makers kunnen bij ons terecht voor wetenschappelijk correcte informatie en antwoorden op allerlei vragen. Deze website is hiervoor een hulpmiddel.
Bovendien geloof ik dat we in de nabije toekomst heel wat nieuwe onderzoeksresultaten op ons af krijgen, die we moeten communiceren naar geïnteresseerden en media. Denk maar aan de spectaculaire Mars sample return, de nieuwe missies naar ijsmanen van Jupiter, maar ook veranderingen op Aarde op planetaire schaal. De mens is trouwens begonnen met terug naar de Maan te reizen om een bemand station te bouwen, en vervolgens naar Mars te reizen. Wanneer dat gebeurt, zullen ook weer sprongen gemaakt worden in de wetenschappen die belangrijk zijn voor astrobiologie. Redenen genoeg om deze actualiteit te volgen.
Pieter Mestdagh
Oprichter van deze website en auteur van de cursus
Bioloog met een passie voor natuurwetenschap, en in de woorden van Etienne Vermeersch: een “passie voor de waarheid”. Of nog anders gezegd: ik word gedreven door “weetlust”.
Sinds 2014 zijn ruimtevaart en ruimtewetenschappen mijn voltijdse thema’s geworden in mijn beroep. Mijn grote liefde voor biologie is weliswaar gebleven, dus ik zoek de raakvlakken op.
Studies:
Master in de Biologie (UGent, 1999).
Bachelor specifieke lerarenopleiding secundair onderwijs (2012).
UGent microcredentiel “Geologie Aarde” (2025).
Beroep:
Vlaams coördinator van ESERO Belgium, het scholen- en jongerenprogramma van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA.
Personeelslid en mede-dagelijks-bestuurder van UGent Volkssterrenwacht Armand Pien.
Lesgever Astrobiologie voor de UGent Volkssterrenwacht.
Andere bijdragen:
Binnen het ESERO programma ben ik auteur van meerdere lespakketten voor lager en secundair onderwijs.
Als wetenschapscommunicator in de volkssterrenwacht publiceer ik sinds augustus 2023 voornamelijk op mijn eigen website astrobiologie.be. Enkele andere initiatieven vind je hier:
- April 2020: artikel voor De Geus (Gent) over onze bijzondere Aarde.
- 2019-2020: podcast ’tRuimtekabinet
- 25 februari 2023: Lezing astrobiologie voor JVS in Gent
- 7 maart 2023: Lezing astrobiologie op Mars voor VVS Klein-Brabant
- Sept 2023: interview met Terzake (VRT) over de sample return van OSIRIS-Rex.
- 23 oktober 2023: lezing astrobiologie in het Geuzenhuis Gent
- 17 mei 2025: Lezing astrobiologie voor jeugdvereniging Genster (Gent)
- 8 oktober 2025: Lezing astrobiologie voor VVN Vereniging voor Natuurkunde Gent
- 13 oktober 2025: Teaser Buitenaards leven voor magazine Rekto Verso themanummer ‘Alien’
- 29 januari 2026: Lezing astrobiologie voor Astro Lab Iris, Ieper
- 2 december 2026: Lezing astrobiologie voor Vrienden van de Faculteit Wetenschappen (UGent, The Science Academy)