Bron: Nasa / Lauretta et al. (2024) / Universe Today
In het najaar van 2023 werd door de sonde OSIRIS-Rex (NASA) de indrukwekkende sample van 121,6 gram zuiver planetoïde stof teruggebracht naar de Aarde. De besampelde planetoïde is Bennu, een primitieve koolstofhoudende brok ruimtepuin van 490 meter groot. Wat leren we uit de eerste onderzoeken op dit sample?
Bennu is zeer koolstofrijk (bijna 5% van het gewicht) en stikstofrijk. Het bevat ook vrij veel organische stoffen. De elementaire compositie is ongeveer dezelfde als de Zon, dus het is representatief voor het oermateriaal waaruit het Zonnestelsel gevormd werd. De mineralen zijn origineel, ze zijn niet ontstaan uit gesmolten gesteente die opnieuw gestold is.
Het sample bevat veel kleimineralen, vooral serpentijn, en ook carbonaten, ijzersulfiden en ijzeroxiden, en wateroplosbare fosfaten. Dit zijn sterke aanwijzingen dat deze materie is ontstaan in een waterkolom: een oceaan-wereld! Het is een typische samenstelling van een plek waar magma in contact komt met water op de zeebodem, zoals de aardse hydrothermale bronnen. Andere opties zijn nog niet helemaal uitgesloten, maar de waterwereld hypothese is zeker de meest waarschijnlijke.
De ontdekking van de wateroplosbare Mg-Na-fosfaten is het meest opmerkelijk. In de Bennu samples zijn deze erg zuiver en duidelijk geconcentreerd, in tegenstelling tot de fosfaten die gevonden werden in het sample van Ryugu van de Japanse Hayabusa-2. Dit fosfaat en ook andere gevonden mineralen zijn vermoedelijk afgezet in hydrothermale bronnen. Dit soort Mg-Na-fosfaat is bovendien in de aardse hydrothermale hoofdzakellijk biologisch geproduceerd. Dit fosfaat werd trouwens niet gedetecteerd ter plaatse door de OSIRIS-Rex sonde. Hiervoor was dus echt wel een sample return nodig.
We kunnen ons dus afvragen hoeveel ‘werelden’ er waren in de begintijd van het Zonnestelsel waarop oceanen van vloeibaar water voorkwam. We weten dat Aarde en Mars in het begin leefbare plekken waren met veel water op het oppervlak, en zeer waarschijnlijk Venus ook. Maar in eerste fase waren er misschien nog veel meer. Eén van de spannende vragen hierbij is: welke rol hebben deze waterwerelden gespeeld bij het ontstaan van leven in ons Zonnestelsel?